Zapomniany ojciec holenderskiego modernizmu: retrospektywa Kho Liang Ie
Amsterdam, Stedelijk Museum. To tutaj od 14 maja do 18 października 2026 roku odbędzie się pierwsza od ponad pół wieku tak obszerna retrospektywa Kho Liang Ie. Wystawa „Mid-Century Modernist” przywraca należne miejsce postaci, której projekty stały się wizualnym fundamentem powojennej Holandii, choć on sam przez lata pozostawał w cieniu własnych dzieł.
W biografi Kho Liang Ie spotkały się odległe światy. Urodzony w 1927 roku w Magelang na Jawie (Indonezja) w rodzinie o chińskich korzeniach, przybył do Holandii w 1949 roku. Studiował w amsterdamskiej IvKNO (dzisiejsza Gerrit Rietveld Academie), trafiając na czas, w którym design szukał nowej, szczerej drogi. Kho szybko odnalazł własny język - poetycki funkcjonalizm, w którym surowość materiału spotykała się z niemal graficzną lekkością.
Design totalny: logika Schiphol i wizja Artifort
Najbardziej spektakularnym dowodem jego geniuszu pozostaje wnętrze lotniska Schiphol, zaprojektowane w latach 60. Kho Liang Ie stworzył tam przestrzeń opartą na klarowności i spokoju. Zamiast krzykliwych dekoracji, postawił na systemy modułowe, szlachetne materiały i intuicyjną nawigację (współtworzoną z Benno Wissingiem).
Był to projekt totalny, który definiował komfort podróżnego poprzez porządek i światło - podejście, które do dziś inspiruje architektów, którzy dom traktują jako ewoluujący, żywy proces, a nie zamknięty pomnik.
Równolegle Kho budował potęgę marki Artifort. Jako konsultant estetyczny (rola wówczas pionierska) nie tylko sam projektował, ale też ściągał do współpracy talenty formatu Pierre’a Paulina czy Geoffreya Harcourta. To on nadał firmie międzynarodowy sznyt. Jego ikoniczna sofa C683 czy seria 070 to lekcje proporcji, które nie starzeją się mimo upływu dekad. Kho udowodnił, że metal, laminat i tkanina mogą tworzyć obiekty przytulne, intymne i na wskroś nowoczesne.
Pomiędzy funkcją a poezją
Na wystawie w Stedelijk Museum zobaczymy ponad 200 obiektów: od mebli i projektów wnętrz, przez kafle produkowane dla fabryki Mosa, aż po archiwalne rysunki i fotografie. Przestrzeń ekspozycji, przygotowana przez Strijkers Studio, obejmuje nawet rekonstrukcje fragmentów dawnych wystaw i stoisk Artifort.
Kho, który zmarł przedwcześnie w 1975 roku w wieku zaledwie 47 lat, zostawił po sobie lekcję pokory wobec formy i szacunku do użytkownika. Jego prace pokazują, że piękno najpełniej wybrzmiewa tam, gdzie funkcja spotyka się z autentyczną pasją tworzenia.
Zobacz też:
