Farma toMy, czyli architektura dla ludzi
Fundacja Leny Grochowskiej od lat tworzy miejsca pracy i rozwoju dla osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi, a Farma toMy w Wólce Konopnej koło Siedlec jest naturalnym rozwinięciem tej idei. Obiekt, stworzony z myślą o ludziach, był nominowany do najważniejszej europejskiej nagrody architektonicznej – EUmies Awards 2026.
Farma powstała jako odpowiedź na dwa zjawiska: społeczne wykluczenie osób z niepełnosprawnościami oraz stopniowe zanikanie tradycyjnych struktur wiejskich. Zamiast instytucjonalnego ośrodka zaproponowano otwarty model sprzyjający wspólnocie, a jednocześnie bliski naturze i rytmowi pracy na roli.
Architekci Piotr Grochowski, Wojciech Kolęda i Anna Skorupka stworzyli drewniany, jednokondygnacyjny obiekt o cyrkularnym układzie – forma ta nawiązuje do cykliczności natury i charakteru życia na wsi.
Na farmie mieści się siedem mieszkań treningowych oraz przestrzeń przeznaczona na warsztaty, w których osoby z niepełnosprawnością intelektualną, przy wsparciu opiekunów, uczą się samodzielności i codziennej pracy przy uprawie roślin czy przetwórstwie żywności.
Parterowa struktura o średnicy około 40 metrów skupia wszystkie funkcje wokół dziedzińca. To właśnie on stał się sercem założenia: miejscem spotkań, pracy i budowania relacji – bez hierarchii i podziałów.
Lokalizacja na obszarze pozbawionym wyraźnych odniesień architektonicznych stała się dla architektów punktem wyjścia i skłoniła do poszukiwania inspiracji w samej naturze. Stonowana paleta barw, roślinność na dachu oraz powtarzalny rytm elewacji sprawiają, że obiekt wtapia się w krajobraz.
Drewno, jako główny materiał konstrukcyjny, pełni tu także rolę symboliczną. Jest to świadome nawiązanie do tradycji architektonicznej wschodniego Mazowsza i Podlasia, gdzie przez lata dominowały drewniane zagrody i stodoły. Wiele z tych struktur zostało zastąpionych przypadkowymi budynkami, przez co wieś straciła swój dawny rytm. Projekt przypomina o wartości drewna jako nośnika tożsamości miejsca.
Ograniczono zależność od zaawansowanych technologii na rzecz prostych, pasywnych rozwiązań. Układ funkcjonalny budynku wspiera naturalne ogrzewanie i wentylację: od strony południowej – najlepiej doświetlonej – zaprojektowano szklarnię, kuchnię, jadalnię zorientowano na wschód, a część mieszkalną ulokowano od północy.
Konstrukcja farmy powstała z lokalnego drewna oraz prefabrykowanych elementów, co pozwoliło skrócić czas realizacji i zredukować ślad środowiskowy inwestycji. Całość uzupełniają rozwiązania sprzyjające samowystarczalności – zielony dach, panele fotowoltaiczne, system retencji wody deszczowej oraz pompa ciepła – konsekwentnie realizujące zasadę 4R: reduce, reuse, recycle, rethink.
