Robert Konieczny i KWK Promes. Przyglądamy się projektom jednego z najsłynniejszych polskich architektów
Każdy, kto choć trochę interesuje się architekturą, z pewnością słyszał nazwisko Konieczny. Studenci architektury uczą się o nim oraz o jego imponującym dorobku, a realizacje KWK Promes zdobywają kolejne polskie oraz międzynarodowe nagrody. Kim jest Robert Konieczny i jakie projekty przyniosły mu uznanie w branży?
Kim jest Robert Konieczny?
Pochodzi ze Śląska, jest synem Stanisława Koniecznego i Elwiry z domu Frigerio. Dorastał w Rudzie Śląskiej–Kochłowicach, a później w Katowicach. Od strony matki ma włoskie korzenie i drugie, włoskie obywatelstwo.
Jest absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach i założycielem pracowni KWK Promes, posiada także certyfikat New Jersey Institute of Technology. W 2012 roku został niezależnym ekspertem Fundacji Miesa van der Rohe.
W 2016 roku jego projekt Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie został uznany Najlepszym Budynkiem Świata 2016 w międzynarodowym konkursie World Architecture Festival. Wówczas ta nagroda po raz pierwszy trafiła do Polski.
Jak to się zaczęło? Dom Trójkątny z 2000 r.
Nietypowa forma obiektu ma swoje źródło w badaniach radiestezyjnych zleconych przez inwestora. Ich celem miało być wskazanie najkorzystniejszej lokalizacji budynku. Odkryto silne promieniowanie żył wodnych przecinających działkę niemal po przekątnej – właśnie ta niewidoczna linia wyznaczyła formę i określiła trójkątny rzut domu. Oprócz tego na decyzje projektowe wpłynęły ograniczenia wjazdu od strony południowej oraz naturalny spadek terenu.
Ogród otwarto na najlepiej nasłonecznioną część terenu, a strefę mieszkalną cofnięto w stronę sąsiadującego parku. Wnętrza domu otwierają się na dalekie, niczym niezakłócone widoki. Wschodnia ściana została wydłużona do czoła działki, co pozwoliło wpisać obiekt w rytm sąsiednich budynków i zachować obowiązującą linię zabudowy.
Dom Trójkątny zdobył kilka nagród, w tym Grand Prix Architektury Województwa Śląskiego w 2001 roku za innowacyjne podejście do projektowania.
Międzynarodowy rozgłos: Dom Aatrialny
Za pierwszy naprawdę głośny projekt, którym Robert Konieczny zaistniał w międzynarodowej dyskusji architektonicznej, można uznać Dom Aatrialny z 2006 roku. Budynek otrzymał tytuł najlepszego domu świata – House of the Year 2006, przyznany przez portal World Architecture News. Projekt został nagrodzony w konkursie International Architecture Awards w 2008 roku. W tym samym roku został też wytypowany do grupy finałowych projektów festiwalu World Architecture Festival w Barcelonie.
Dom aatrialny znajduje się na działce sąsiadującej z lasem. Głównym problemem lokalizacji był dojazd od strony południowo-zachodniej, który kolidował z planowanym ogrodem. KWK Promes zaprojektowało drogę zagłębioną w terenie i poprowadzoną pod budynkiem, dzięki czemu możliwy stał się wjazd bezpośrednio do jego wnętrza, na poziom parteru. Zaproponowano wewnętrzne atrium, które przejęło funkcję podjazdu.
Budynek otworzył się tarasami na wszystkie strony, zachowując jednocześnie kontrolę nad dostępem do ogrodu – prowadzącym wyłącznie przez atrium i wnętrze budynku. Dzięki temu powstał nowy, nieoczywisty układ przestrzenny, określony jako odwrócenie klasycznego układu atrialnego.
Okrągły dom od KWK Promes: Dom TypOwy z 2011 r.
Projekt powstał z myślą o realizacji w dwóch potencjalnych lokalizacjach: pod Pszczyną oraz w okolicach Berlina. Ostateczne miejsce budowy nie było wówczas przesądzone, dlatego Dom typOwy musiał posiadać możliwość adaptacji do różnych działek i kontekstów – tak narodziła się idea pierwszego w historii KWK Promes domu typowego.
Rzut oparto na prostym, okrągłym planie, który można wpisać w niemal każdą parcelę, a elastyczna forma dachu pozwala dopasować budynek do zróżnicowanego otoczenia.
Zabawa formą, czyli Dom po Drodze (2017 r.)
Inwestor dysponował piękną działką i od początku wiedział, czego chce: dobrze żyło mu się w apartamencie i chciał przenieść jego układ funkcjonalny do nowego domu. Robert Konieczny nie był do tego pomysłu przekonany – aż do momentu, w którym pojawiła się idea projektu.
Duża działka wymagała doprowadzenia drogi do budynku – i właśnie ta droga stała się głównym motywem projektu. Dosłownie owinięto nią układ funkcjonalny, dzięki czemu uformowała jednocześnie stropy, dach i ściany.
Dom architekta: Arka Koniecznego w Brennej
Dziś jeden z najbardziej rozpoznawalnych projektów Roberta Koniecznego i pracowni KWK Promes. Monumentalna, betonowa bryła o rzeźbiarskiej formie została zaprojektowana jako dom-schron – zamknięty z zewnątrz, a jednocześnie w kontrolowany sposób otwierający się na krajobraz.
Projekt zdobył liczne międzynarodowe nagrody i wyróżnienia, w tym tytuł Najlepszego Domu Świata w konkursie Wallpaper* Design Awards. Był także nominowany do Nagrody Miesa van der Rohe 2017.
Yaw House z 2025 roku
Najnowszy dom jednorodzinny autorstwa Roberta Koniecznego i pracowni KWK Promes. Został wpisany w strome zbocze Beskidów – nie walczy z ukształtowaniem terenu, lecz wykorzystuje spadek, widoki i naturalne światło.
Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie
To kolejna z realizacji Roberta Koniecznego i KWK Promes, nominowana do Nagrody Miesa van der Rohe 2017. Oprócz tego projekt został uhonorowany jednymi z najważniejszych międzynarodowych nagród, w tym tytułem World Building of the Year 2016 na World Architecture Festival oraz European Prize for Urban Public Space 2016 za najlepszą przestrzeń publiczną w Europie.
Budynek wpisano w przestrzeń miejską tak, by większość jego kubatury znalazła się pod ziemią, dzięki czemu plac zachowuje swoją otwartą, publiczną funkcję. Udało się także przeforsować gładką powierzchnię, na której można m.in. uprawiać sporty – gdy muzeum jest zamknięte, życie na placu toczy się dalej.
Galeria Sztuki Współczesnej Plato w Ostrawie
Budynek powstał w ramach konkursu na przebudowę XIX-wiecznej rzeźni, który co prawda wygrała pracownia Petr Hájek Architekti z Pragi, a biuro KWK Promes Roberta Koniecznego zajęło trzecie miejsce. Jednak w wyniku późniejszych negocjacji z władzami miasta ostatecznie to ono podpisało kontrakt.
Zachowano przemysłowy charakter obiektu: zabrudzoną cegłę, nieregularne otwory i ślady zniszczeń potraktowano jako integralną część historii miejsca. Ubytki w murach wypełniono współczesnym betonem, tym samym wyróżniając nową interwencję na tle historycznej struktury.
Realizacja została szeroko nagrodzona, m.in. Grand Prix Architektů, Czeską Nagrodą za Architekturę 2023 w kategorii rekonstrukcji, BigMat International Architecture Award 2023, a także znalazła się na shortliście finalistów EU Mies Awards 2024.
Najlepszy budynek biurowy świata: Gambit Office z 2024 r.
Obiekt jest siedzibą firmy Gambit, która zajmuje się dystrybucją specjalistycznych rur. Architekci postanowili więc wykorzystać materiał, którym handluje inwestor – rury – czyniąc je punktem wyjścia dla formy i idei budynku.
Projekt został szeroko doceniony na arenie międzynarodowej: Gambit Office zdobył tytuł najlepszego budynku biurowego świata w konkursie Archello Awards 2025, a wcześniej otrzymał PULSE Award 2025 jako najlepszy budynek biurowy Europy Środkowo-Wschodniej.
Więcej:
