Gotyk w Karpatach. Nowa wystawa Muzeum Narodowego w Krakowie
W Muzeum Narodowym w Krakowie otwiera się dziś, 10 kwietnia, wystawa, która po raz pierwszy w tak szerokiej skali scala dziedzictwo regionu Karpat. Wystawa „Gotyk w Karpatach” oferuje unikalną szansę na przyjrzenie się sztuce schyłku średniowiecza, która przez wieki łączyła narody Europy Środkowej.
Wystawa jest efektem bezprecedensowej współpracy międzynarodowej. Kurator dr Wojciech Marcinkowski zgromadził w jednym miejscu około stu obrazów i rzeźb sprowadzonych z dziewięciu krajów. Całość uzupełnia bogata dokumentacja fotograficzna, przedstawiająca dzieła nieprzenośne, takie jak monumentalne polichromie ścienne oraz detale architektoniczne ukryte w górskich kościołach.
Głównym założeniem wystawy jest ukazanie Karpat jako spójnego obszaru artystycznego. Historycznie region ten był pomostem, nie barierą. Te same warsztaty rzemieślnicze pracowały po obu stronach gór, a gotowe ołtarze i posągi transportowano przez przełęcze w obu kierunkach.
Wystawa pozwala dostrzec tę płynność form i idei, prezentując Karpaty jako organizm o nieprzerwanej ciągłości rozwoju. Ekspozycja służy również nauce – weryfikuje dawne atrybucje i prezentuje owoce najnowszych prac konserwatorskich. Dla historyków sztuki to rzadka okazja, by na chwilę scalić dzieła, których elementy zostały rozproszone przed wiekami.
Dla szerokiej publiczności „Gotyk w Karpatach” to przede wszystkim spotkanie z obiektami na co dzień niedostępnymi. Wśród najcenniejszych eksponatów znajdują się:
- Popiersie z Krucyfiksu Ostrzyhomskiego – jedyny ocalały fragment słynnego dzieła, wykazujący uderzające podobieństwo stylistyczne do krucyfiksu z kościoła Mariackiego w Krakowie.
- Święty Jan Chrzciciel autorstwa Wita Stwosza Młodszego – monumentalna figura z siedmiogrodzkiego Roadeș, świadcząca o talencie syna słynnego snycerza, który osiadł w Braszowie.
- Chrystus Frasobliwy Mistrza Pawła z Lewoczy – pochodząca z katedry preszowskiej rzeźba, która rzuca nowe światło na kunszt jednego z najwybitniejszych artystów regionu.
- Krucyfiks Siedmiogrodzki – sprowadzony specjalnie z kościoła Franciszkanów w Wiedniu. Obiekt, który w dobie baroku trafił z Sybina do stolicy cesarstwa, stając się tam centrum kultu.
Narracja wystawy sięga głębiej niż tylko do wspólnej estetyki. Organizatorzy przypominają, że pięć wieków temu inwazja osmańska brutalnie przerwała kulturowe więzi regionu, a późniejsze wieki zdominowały interpretacje czysto narodowe.
„Gotyk w Karpatach” odrzuca te podziały. Odwołując się do słów Zbigniewa Herberta, ekspozycja staje się poszukiwaniem znaków utraconej wspólnoty. To zaproszenie do odkrycia wspólnego mianownika dla kultury Polski, Słowacji, Węgier, Rumunii i innych krajów karpackich, zapisanego w drewnie i złoceniach późnośredniowiecznych ołtarzy.
Wystawę kuratorowaną przez dr. Wojciecha Marcinkowskiego i koordynowaną przez Katarzynę Pawłowską oraz dr. Štefana Valášeka obejrzymy do 9 sierpnia.
Więcej:
