Józef Czapski patronem roku 2026. MNK zapowiada wystawy malarstwa i archiwów artysty
Decyzją Sejmu RP artysta, pisarz, eseista i świadek XX wieku został patronem 2026 roku w związku ze 130. rocznicą urodzin. Głównym miejscem obchodów będzie Muzeum Narodowe w Krakowie, które przygotowało cykl wystaw, wydarzeń i działań edukacyjnych poświęconych ważnej postaci polskiej kultury.
Szczególną rolę odegra Pawilon Józefa Czapskiego – jedyne na świecie muzeum biograficzne poświęcone artyście. To właśnie tutaj przez cały rok będzie można oglądać zarówno stałą ekspozycję jego malarstwa, jak i nowe wystawy prezentujące mniej znane aspekty twórczości oraz kolekcjonerskich pasji Józefa Czapskiego.
Jednym z najważniejszych wydarzeń będzie jubileuszowa wystawa, która zostanie otwarta 17 lipca w Muzeum Narodowym w Krakowie. Ekspozycja przygotowana z okazji 130. rocznicy urodzin artysty pokaże przekrojowy wybór około 250 dzieł – od wczesnych prac powstałych jeszcze w okresie studiów, przez obrazy związane z działalnością Komitetu Paryskiego, po późne kompozycje malowane już pod koniec życia. Wśród prezentowanych prac znajdą się portrety, martwe natury, pejzaże i sceny rodzajowe, ukazujące charakterystyczny język malarski artysty.
W Pawilonie Józefa Czapskiego będzie można zobaczyć również wystawę „Memento vitae. Malarstwo Józefa Czapskiego”, przypominającą dzieła zgromadzone przez Muzeum Narodowe w Krakowie. Tytuł ekspozycji nawiązuje do zapisu z dziennika, w którym artysta zanotował słowa: „Memento Vitae, które jeszcze mnie czeka, czy będzie trwało to życie dzień, czy parę lat”. Wystawa gromadzi ponad trzydzieści obrazów, w tym dzieła pochodzące z daru Barbary i Richarda Aeschlimannów.
Drugim ważnym projektem będzie wystawa biograficzna prezentująca około sześćdziesięciu archiwalnych fotografii i dokumentów. Materiały pochodzące z Archiwum Józefa Marii Czapskiego pozwolą prześledzić najważniejsze etapy jego życia – od młodości, przez doświadczenia wojenne, aż po wieloletni pobyt we Francji.
Program obchodów wykracza też poza twórczość malarską. W Pałacu Czapskich pokazana zostanie wystawa „Kolekcja – motywacje. Dary dla Gabinetu Numizmatycznego z lat 2016–2026”, podsumowująca dekadę rozwoju jednej z najcenniejszych kolekcji numizmatycznych w Polsce. Wystawa stanie się jednocześnie przypomnieniem postaci Emeryka Hutten-Czapskiego – kolekcjonera, którego zbiory dały początek krakowskiemu muzeum.
W ciągu roku odbędą się również spotkania autorskie, koncerty, projekcje kina letniego oraz wydarzenia poświęcone związkom Czapskiego z literaturą i muzyką. Zaplanowano promocję nowego wydania „Pamiętnika Starobielskiego”, spotkanie z kolekcjonerem Richardem Aeschlimannem, a także wykonanie „Walca dla Emeryka” i koncerty kameralne w historycznym ogrodzie Czapskich.