Max Ernst, Leonora Carrington i Picasso. Warszawska wystawa pokaże inne oblicze surrealizmu
26 czerwca w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie otworzy się wystawa „Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm” – opowieść o jednym z najbardziej nieoczywistych oblicz sztuki XX wieku. Ekspozycja nie opowie jednak o snach, fantazjach i wizjach, z którymi surrealizm najczęściej bywa kojarzony, ale o politycznym zaangażowaniu, solidarności i sprzeciwie wobec przemocy.
Autor: MG
Zdjęcia: Materiały prasowe
Zdjęcie główne: Max Ernst, „Głowa anioła ogniska domowego”, ok. 1937, olej na płótnie, Kolekcja Ulli i Heinera Pietzschów, Berlin
Wystawa ma ukazać surrealizm jako ruch, który wykraczał poza ramy kierunku artystycznego. Twórcy związani z tym środowiskiem reagowali na wydarzenia swoich czasów: sprzeciwiali się kolonializmowi, angażowali się w walkę z faszyzmem, wspierali ruchy oporu i próbowali wyobrazić sobie świat oparty na wolności i równości.
Surrealizm był ruchem artystycznym i politycznym o międzynarodowym zasięgu i wspólnych przekonaniach. Wywodził się ze sztuki i literatury, ale sięgał znacznie dalej – jego ambicją była rewolucja społeczna i przedefiniowanie życia. Dziś znów żyjemy w trudnych czasach i można niestety powiedzieć, że jego najważniejsze postulaty wciąż nie doczekały się realizacji. Tym samym nasza wystawa nie jest historycznym zapisem przeszłości, tylko ważną lekcją dla współczesności – mówi Magda Lipska, jedna z kuratorek wystawy.
Narastanie faszyzmu w Europie, powstanie nazistowskich Niemiec, druga wojna światowa i wojny kolonialne – wydarzenia te nie pozostały bez wpływu na surrealistów, którzy zmuszeni byli do podejmowania wielu radykalnych decyzji. Jednocześnie wszystko to doprowadziło do międzynarodowej solidarności w obrębie ruchu artystycznego. Właśnie dlatego organizatorzy ekspozycji odeszli od klasycznej, chronologicznej narracji. Zamiast tego prowadzą widza przez epizody ułożone niczym mapa. Paryż spotyka się tu z Meksykiem, republikańska Hiszpania z Karaibami, Europa z Ameryką.
Pojawi się też polski akcent. Powracamy do sztuki w Polsce około 1948 roku, inspirowanej surrealistycznym antykolonializmem i antyfaszyzmem, a mówiącej o doświadczeniu zagłady i wojny. Ukazujemy również sztukę polskich artystów tworzących na emigracji: Teresy Żarnower oraz Franciszki i Stefana Themersonów – dodaje współkuratorka wystawy Dorota Jarecka.
Na ekspozycji znajdą się prace artystek i artystów związanych z surrealizmem i jego kręgiem – między innymi Maxa Ernsta, Toyen, Leonory Carrington, Remedios Varo, André Massona, Roberto Matty czy Kurta Seligmanna. Obok malarstwa pojawią się także fotografie, filmy, archiwa, manifesty i dokumenty związane z walką z faszyzmem.
„Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm” będzie można oglądać do 10 stycznia 2027 r.
