Murale w Polsce: śladem wielkoformatowej sztuki

Na uboczach i w centrum miast, na blokach i urzędach miasta — w Polsce przybywa murali. Skąd się wziął trend na miejską sztukę?

Autor: MC

Zdjęcia: materiały prasowe

Dodaj do ulubionych artykułów Usuń z ulubionych artykułów

W 2015 roku jeden ze słynnych murali Banksy’ego „Dziewczynka z balonem” został sprzedany za pół miliona funtów. Anonimowy wciąż artysta na początku kariery malował graffiti, by z czasem przerzucić się na wielkoformatowe dzieła, za pomocą których autor komentuje aktualne problemy społeczno-polityczne, kpi z kultury masowej i upamiętnia najważniejsze wydarzenia na świecie. Choć prace Banksy’ego można oglądać głównie w Stanach Zjednoczonych i Europie, tego typu realizacje nie są odosobnione. I mimo że w Polsce artyści tworzący murale nie są równie znani i nikt nie zdejmuje ich prac z budynków, poruszających i zadziwiających wielkoformatowych malowideł w kraju nie brakuje. Co więcej, wiele z nich jest tak pięknych, że przyciągają turystów z całego świata

Mural Banksy’ego „Dziewczynka z balonem” został sprzedany za pół miliona funtów

Skąd się wzięły murale?

Wielkoformatowym obrazami naściennymi, czyli muralami, możliwe jest ozdabianie niemal każdej przestrzeni miejskiej. Ta forma street artu narodziła się w Meksyku, gdzie już na początku XX wieku malowano murale na gmachach urzędów miejskich. Pierwsze z nich dokumentowały ważne zdarzenia i momenty z prekolumbijskiej i ówczesnej historii. Ich wykonaniu i umiejscowieniu nierzadko towarzyszyło istotne przesłanie, chętnie odnoszono się do zwyczajów, świąt, rytuałów i mitów. Artystami, którzy na trwałe zapisali się w historii muralizmu, byli Diego Rivera, który bawił się formami, znaczeniami i aluzjami, José Orozco, który skupiał się na przedstawieniach obrazów wojny i biedy; a także David Alfaro Siqueiros, który był autorem monumentalnych murali nawiązujących do indiańskiej sztuki ludowej. Do dzisiaj meksykańskie murale należą do jednych z najsłynniejszych i najbardziej znanych.  

W Polsce murale pojawiły się dopiero w połowie XX wieku. W przeciwieństwie jednak do innych części świata były one raczej traktowane jako format reklamowy niż sposób artystycznego wyrazu. Sytuacja zmieniła się dopiero w latach 90., kiedy wielkoformatowe obrazy zaczęto postrzegać jako możliwość ozdabiania i upiększania starych i obdrapanych już budynków mieszkalnych. Obecnie murale stały się dobrze znaną formą sztuki i często powstają na zlecenie urzędów, ośrodków kultury czy fundacji. W niemal każdym polskim mieście organizowane są też festiwale murali oraz konkursy na najpiękniejsze propozycje wielkoformatowych obrazów.

Gdzie szukać najbardziej znanych murali w Polsce?

Warszawa

Waliców 14

Jednym z najbardziej charakterystycznych murali w stolicy jest „Kamień i co?”, który powstał w 2009 roku i został namalowany przez Wiktora Malinowskiego. Obraz jest niezwykle minimalistyczny — składa się jedynie z pytania „kamień i co?" oraz połyskującego, czerwonego balona uciekającego w powietrze. Tym samym artysta chciał zwrócić uwagę na ważny element przestrzeni miejskiej. Mural znajduje się na ścianie domu, który niegdyś mieścił się na terenie getta. To jeden z niewielu obiektów, który zachował się z czasów przedwojennej Warszawy. W 2018 roku dzięki aktywistom budynek udało się wpisać do rejestru zabytków i jednocześnie zabezpieczyć niezwykle sugestywny mural przypominający o tragicznej historii miasta i jego mieszkańców. 

Strzelecka 26

Mural hiszpańskiego artysty Sebasa Velasco pt. „Warszawa Wschodnia” zdobi ścianę kamienicy przy Strzeleckiej od 2016 roku. Jest to jeden z najciekawszych murali na warszawskiej Pradze. Dzieło doskonale wpasowuje się w klimat Nowej Pragi i przedstawia jej mieszkańca z polonezem FSO w tle. Mural powstał w ramach festiwalu Street Art Doping organizowanego przez Fundację Do Dzieła!

Grzegorzewska 1 i 3

Na dwóch sąsiadujących ze sobą budynkach upamiętniono w 2019 roku bohaterów kultowego serialu Stanisława Barei, „Alternatywy 4”. Za obraz odpowiedzialni są artyści z agencji Red Sheels, którzy stworzyli murale z bohaterami filmu. Na jednym z nich znajduje się mapa z miejscami na Ursynowie, gdzie kręcono sceny serialu. Miejsce obowiązkowe do odwiedzenia przez wszystkich fanów serii. 

Łódź

Roosevelta 5 

Wielkoformatowe dzieło bliźniaków Os Gemeos, czyli Otavio Pandolfo and Gustavo Pandolfo z Brazylii oraz ARYZa z Barcelony powstało na ścianie kamienicy Krystiana Wutke. Cała trójka artystów to czołowi przedstawiciele światowego street artu. Ich mural powstał we współpracy z Fundacją Urban Forms, która od 2009 roku w ramach corocznych galerii umożliwia artystom, upiększanie miasta swoją sztuką. Podobnie jak w innych realizacjach Os Gomes na muralu widać postać o charakterystycznym, żółtym odcieniu skóry, która podobno pojawia się w snach obu braci.

Sienkiewicza 18

To najbardziej rozpoznawalny obraz z miasta murali. W 2014 roku na ścianie zrewitalizowanej kamienicy powstało ogromne i kolorowe dzieło Eduarda Kobry, brazylijskiego artysty street artowego. Mural przedstawia portret znanego pianisty Artura Rubinsteina, który wychował się w Łodzi. Wzorowany był na zdjęciu muzyka, które zostało zrobione w połowie XX wieku w berlińskim zoo. Na obrazie podobnie jak na fotografii pianista uchwycony jest w zabawnej pozie. Na murali dodatkowo otoczony został żywymi i jasnymi kolorami. Po jednej ze stron widać również klawiaturę fortepianu, która zdradza zawód Artura Rubinsteina. 

Lumumby 12

Wielkoformatowy i niezwykle kolorowy mural na budynku Domu Studenta to najbardziej rozpoznawalny obraz w tej części miasta. Dzieło artysty Okudy powstało w 2018 roku i przedstawia ludzkie, i zwierzęce kształty dominujące nad zgeometryzowaną przestrzenią dookoła. Różne sylwetki i feeria barw ma symbolizować międzynarodową współpracę i kolorową, niezwykle zróżnicowaną kulturowo Europę. Mural powstał w ramach festiwalu Galeria Urban Forms, a inspiracją do jego powstania była 20. rocznica działania programu Eramus, w ramach którego studenci krajów Unii Europejskiej mogą wyjeżdżać i studiować za granicą. 

Trójmiasto 

Gdynia, Starowiejska 38

Jan Bajtlik swój literniczy mural stworzył w ramach Festiwalu Traffic Design 2015. Plastyczna i oszczędna forma to znaki rozpoznawcze tego artysty, który oprócz murali, tworzy również niezrównane plakaty i ilustracje książkowe. „Craftsmen’s reserve – rezerwat rzemieślników”, bo taki tytuł nosi wielkoformatowy obraz Bajtlika, to hołd dla gdyńskich rzemieślników. Mural został podzielony na mniejsze prostokąty, a każdy z nich wypełnia litera zaprojektowana w innym stylu typograficznym. Forma i styl niektórych z nich nawiązują do nadmorskich korzeni związków miasta. 

Gdańsk, Pilotów 8a

To kolejny mural, który można znaleźć na gdańskiej Zaspie, która liczy sobie już około 30 wielkoformatowych obrazów. Subtelna, niebieska postać o charakterystycznym profilu przykuwa wzrok nietypowym ułożeniem ciała oraz olbrzymimi wachlarzami przy twarzy. Mural został stworzony przez włoskiego artystę, Runa, który na co dzień swoje obrazy maluje w opuszczonych przestrzeniach Londynu. Ten z Gdańska podobnie jak inne prace malarza wyróżnia się tematem — olbrzymią, pomalowaną na pastelowy kolor figurą, która jest znakiem rozpoznawczym artysty.

Białystok

Piłsudskiego 11/4

 „Dziewczynka z konewką” to perełka wśród białostockich murali, a także jeden z najbardziej znanych i najpopularniejszych wielkoformatowych obrazów w Polsce. Malowidło jest dziełem Natalii Rak, polskiej artystki działającej w nurcie street art. Jej mural zainspirowany został legendą o wielkoludach, a powstał w ramach akcji „Folk on the street” w 2013 roku. To, co najbardziej zachwyca w obrazie, to jego wspaniałe wkomponowanie w otaczającą go przestrzeń. Dziewczynka została tak umiejscowiona na ścianie budynku, że wydaje się, że podlewa drzewo rosnące obok bloku. 

Poznań

Śródka 3

To jedna z niewielu realizacji tego typu. „Opowieść śródecka z trębaczem na dachu i kotem w tle” to mural 3D, który zrealizowała Fundacja Artystyczno-Edukacyjna Puenta. Inicjatorem dzieła jest Gerard Cofta, radny osiedla, który zafascynował się fotografią z lat 20. ubiegłego wieku. Tak narodził się pomysł na nietypową formę opowiedzenia historii Śródki — dzielnicy miasta, którą zamieszkiwało niegdyś wielu rzemieślników i kupców. Stąd na budynku znalazł się istniejący w tym miejscu w przeszłości niewielki, zielony dom, w którego drzwiach stoi rzeźnik. Na dachu siedzi hejnalista, który przypomina o nieistniejącym już Śródeckim ratuszu. Dalej, na jednej z namalowanych ścian kamienic dumnie prezentuje się jeździec na koniu z białym orłem na tarczy. To książę Wielkopolski, który nadał prawa miejskie Śródce w 1231 roku. Nie zabrakło także symbolu dzielnicy, czyli kota, który przechadza się dachami. 

Katowice

Mikusińskiego 5

Trójwymiarowy włącznik zdobi budynek w katowickiej dzielnicy Wełnowiec. To znakomity przykład spektakularnego, ale niezwykle oszczędnego w formie dzieła. Jest to dzieło hiszpańskiego artysty o pseudonimie Escif i znakomicie wpisuje się w tę część miasta. Znajdujący się w pozycji „on” włącznik to jeden z najbardziej popularnych i znanych murali w mieście, które, podobnie jak Łódź, słynie z najciekawszych tego typu realizacji w Polsce.

1 maja 53

Nowy mural Mony Tusz powstał zaledwie miesiąc temu. Tematem nawiązuje do odbywających się od lat w mieście zawodów w grach komputerowych Intel Extreme Masters. Według autorki przedstawia niegasnącą potrzebę człowieka do doskonalenia się, stawiania sobie coraz wyżej poprzeczek i trudniej osiągalnych celów. Inspiracją dla formy i stylu były stare ilustracje science-fiction z lat 70. i 80. Nowa praca Mony Tusz z pewnością cieszy mieszkańców, którzy z pracami śląskiej artystki są dobrze zaznajomieni. Ulubiony mural jej dzieła, do niedawna jeszcze zdobił ścianę budynku urzędu miasta. Wielkoformatowy obraz powstały z okazji szczytu klimatycznego obecnie zniknął bezpowrotnie zasłonięty przez powstający tuż obok hotel.

Proponowane dla Ciebie

Brak produktów w koszyku

+ Dodaj prenumeratę

Produkty brutto 0,00 zł

Produkty netto 0,00 zł

Aktywowano kupon:

Podsumowanie 0,00 zł

Przejdź do zamówienia

LABEL Magazine

LIVING Magazine



Polska licealistka stworzyła „kosmetyki” do walki z przemocą domową Lifestyle

Polska licealistka stworzyła „kosmetyki” do walki z przemocą domową

Przymusowa domowa kwarantanna to dla niektórych pułapka bez możliwości ucieczki. Ofiary przemocy domowej zostały zamknięte w swoich domach wraz z krzywdzącymi ich agresorami. Polska licealistka stworzyła niezwykłą inicjatywę, która ma pomóc walczyć z przemocą domową podczas epidemii.

IKEA stworzyła kolekcję dla zwierząt Dizajn

IKEA stworzyła kolekcję dla zwierząt

Właściciele kotów i psów dla swoich pupili są w stanie zrobić niemal wszystko. Zwierzęta zajmują nie tylko szczególne miejsce w sercach właścicieli, ale i w ich domach. Dlatego też IKEA stworzyła specjalną kolekcję dla psów i kotów...

Guggenheim udostępnia za darmo ponad 200 książek o sztuce Sztuka

Guggenheim udostępnia za darmo ponad 200 książek o sztuce

To nie lada gratka dla fanów sztuki. Muzeum imienia Solomona R. Guggenheima udostępniło ponad 200 książek i albumów o sztuce na swojej stronie internetowej. Zupełnie za darmo...

IKEA zmienia swoje logo Wnętrza

IKEA zmienia swoje logo

IKEA to jedna z najbardziej znanych meblowych marek świata. Kultowe są nie tylko produkowane przez szwedzką markę meble takie jak regał Billy czy też fotel POÄNG, ale także sama jej identyfikacja...

Wielki powrót Muminków Lifestyle

Wielki powrót Muminków

Historia Muminków stworzona przez Tove i Larsa Janssonów w Finlandii uważana jest za dobro narodowe. Mała Mi, Migotka czy Włóczykij to postaci rozpoznawalne niemal w całej Europie. Teraz Muminki powracają, tym razem w formie animowanego serialu...

Ogromna wystawa Fridy Kahlo dostępna online za darmo! Sztuka

Ogromna wystawa Fridy Kahlo dostępna online za darmo!

Frida Kahlo to jedna z najbardziej charakterystycznych postaci świata sztuki XX wieku. Szerszej publiczności znana jest dzięki kultowemu już filmowi „Frida” z Salmą Hayek w roli głównej...

Polska restauracja otrzymała tytuł najpiękniejszej na świecie Wnętrza

Polska restauracja otrzymała tytuł najpiękniejszej na świecie

O tym, że polskie restauracje i kawiarnie mogą się pochwalić doskonałymi wnętrzami nie musimy nikogo przekonywać – wystarczy zajrzeć do naszego ostatniego albumu „Urban Guide”. Dla nieprzekonanych mamy jeszcze jeden argument: wrocławska restauracja zyskała ostatnio tytuł najpiękniejszej na...

Polak uznany najlepszym na świecie twórcą fotografii czarno-białej Lifestyle

Polak uznany najlepszym na świecie twórcą fotografii czarno-białej

12 kwietnia ogłoszono wyniki prestiżowego Konkursu Fotograficznego One Eyeland na dziesięciu najlepszych twórców fotografii czarno-białej na świecie. Pierwsze miejsce zajął w nim polski fotograf Szymon Brodziak, potwierdzając tym samym swoje miejsce w światowej czołówce artystów zajmujących się...

Chińskie miasta widma Architektura

Chińskie miasta widma

Są ich dziesiątki a każde zamiast milionów zamieszkują „zaledwie” tysiące Chińczyków tworząc opustoszałe scenerie jak z apokalipsy. Miasta-widma Państwa Środka są przerażające i fascynujące za razem. Zobaczcie!

Poznańska restauracja zakazuje wstępu z dziećmi Lifestyle

Poznańska restauracja zakazuje wstępu z dziećmi

Właściciele poznańskiej restauracji Parma i Rukola Caffe &Ristorante zdecydowali się na wprowadzenie zakazu wstępu dzieci do lat 6. Swoją decyzję uzasadniają wizytą wyjątkowo trudnych klientów z dziećmi, po których sprzątanie restauracji zajęło co najmniej kilka godzin...

Aleksandra Woroniecka szefową mody paryskiego Vogue! Lifestyle

Aleksandra Woroniecka szefową mody paryskiego Vogue!

"Vogue” to jeden z najbardziej prestiżowych tytułów na świecie. Takich osób jak Anna Wintour, Grace Coddington, Carine Roitfeld czy też Emmanuelle Alt w świecie mody nikomu nie trzeba przedstawiać. Teraz do tego grona dołączyła Aleksandra Woroniecka...

Reakcja IKEA na pogryzione atrapy jabłek w Lublinie Lifestyle

Reakcja IKEA na pogryzione atrapy jabłek w Lublinie

Przy okazji otwarcia nowego sklepu IKEA w Lublinie głośno było o klientach, którzy nie mogli doczekać się otwarcia popularnego sklepu. Niektórzy z nich skusili się na porozstawiane na wystawach zielone jabłka, które okazały się atrapami...

700-metrowy apartament w Krakowie wystawiony na sprzedaż Wnętrza

700-metrowy apartament w Krakowie wystawiony na sprzedaż

Ten niezwykły apartament to z pewnością jedna z najbardziej wyjątkowych inwestycji w Polsce. Jego powierzchnia to aż 700 metrów kwadratowych, a za projekt wnętrza odpowiada paryska pracownia Gottesman - Szmelcman...

Wzruszająca reklama odrzucona przez adidas Lifestyle

Wzruszająca reklama odrzucona przez adidas

Młody student nakręcił reklamę adidasa, która stała się już internetowym hitem. Przed publikacją usiłował skontaktować się z marka, jednak po wysłaniu swojego video nie dostał żadnej odpowiedzi. Czy adidas przegapił najlepszą reklamę w swojej historii...

Nowy katalog IKEA 2018 Dizajn

Nowy katalog IKEA 2018

Wielu z nas ma w domu katalog szwedzkiej sieci, a najwięksi miłośnicy marki czekają na niego już od miesięcy. Zobaczcie, co zaproponuje nam IKEA w nowym sezonie...

Polska marka tworzy fronty do szafek IKEA Dizajn

Polska marka tworzy fronty do szafek IKEA

Nieszablonowe fronty do szafek IKEA? Pisaliśmy już o takich inicjatywach jak Plykea (fronty ze sklejki) czy też o marce Superfront. Teraz nadszedł czas na polską firmę specjalizującą się w ty temacie - FRØPT...

Polska firma wymyśliła dom, który złożysz w 3 dni! Architektura

Polska firma wymyśliła dom, który złożysz w 3 dni!

Dom, który jest tani, można go złożyć w trzy dni i na dodatek produkuje energię. Niemożliwe? Polski start-up udowadnia, że jednak możliwe...

Arka Koniecznego najlepszym domem świata według magazynu Wallpaper*! Architektura

Arka Koniecznego najlepszym domem świata według magazynu Wallpaper*!

Pracownia Roberta Koniecznego święci ostatnio same triumfy. Niedawno budynek Centrum Dialogu przełomy został wyróżniony tytułem „World Building of the Year 2016”, teraz doceniona została inna realizacja architekta...

Kolory Pantone na wiosnę-lato 2019 Dizajn

Kolory Pantone na wiosnę-lato 2019

Pantone to jedna z najpopularniejszych marek zajmujących się kolorami. Wybory koloru roku Pantone zawsze budzą duże zainteresowanie, nie tylko w świecie designu i mody. Zobaczcie, jaka paleta kolorystyczna będzie modna według amerykańskiego instytutu na wiosnę-lato 2019...

W razie przyjęcia zgłoszenia na twój adres e-mail zostanie wysłane potwierdzenie.
Label Magazine zastrzega sobie selekcję zgłoszeń.

Szanowni Państwo,
Ponieważ cenimy Państwa prywatność zwracamy się z prośbą o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz o wyrażenie zgody na przetwarzanie Państwa danych osobowych poprzez kliknięcie: „Zapoznałem się, wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych”. Możliwość wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych przysługuje Państwu w każdym czasie.
Informujemy Państwa, iż w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, używamy technologii, takich jak pliki cookie, służących do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści oraz analizowania ruchu na stronach i w Internecie.
Administratorem Państwa danych osobowych, czyli podmiotem decydującym o sposobie i celu przetwarzania danych osobowych jest spółka pod firmą Labelpunks Publishing House spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, ul. Jeziorowa 67R, 03-991 Warszawa, wpisana do Rejestru Przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000582223, NIP: 9522140360, REGON: 362811672.
W przypadku braku zgody na przetwarzanie Państwa danych osobowych prosimy o opuszczenie strony.
W razie wystąpienia jakichkolwiek pytań dotyczących przetwarzania danych osobowych prosimy o kontakt pod adresem daneoosowe@label-magazine.com. Szczegółowe informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych znajdą Państwo w zakładce polityka prywatności.

Zapoznałem się, wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych