Warhol, Nikifor, Nowosielski na nowej wystawie w stołecznym Muzeum Etnograficznym

Sztuka, która przez dziesięciolecia trwała w cieniu przymusowych przesiedleń i asymilacji, wreszcie odzyskuje swój głos. Wystawa „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich” to pierwsza w historii tak obszerna prezentacja dorobku Łemków, ukazująca ich historię i kulturę nie z perspektywy folklorystycznej ciekawostki, ale jako żywy manifest tożsamości. W Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie odkrywać można fascynujący świat Łemków i Rusinów Karpackich w obrazach, rzeźbie i grafice.

Autor: DJ

Opublikowano: 09.02.2026

Zdjęcia: Materiały prasowe

https://ethnomuseum.pl/wystawy-lista/formy-obecnosci/

Dodaj do ulubionych artykułów Usuń z ulubionych artykułów

Wizualną siłę ekspozycji budują ikoniczne nazwiska, takie jak Andy Warhol, którego serigrafie „Marilyn Monroe” czy rysunek „Matka i dziecko” zestawiono z dawnymi ikonami i pamiątkami rodzinnymi. Obok pop-artu na wystawie pojawiły się dzieła najwybitniejszych prymitywistów świata, w tym Nikifora (Epifaniusza Drowniaka), oraz mistyczne „Madonny” Jerzego Nowosielskiego. Te wybitne prace, wraz z dziełami twórców dotąd marginalizowanych, jak Mychajło Orysyk czy Paraska Płytka-Horytstvit, tworzą wielowymiarowy i autonomiczny obraz współczesnej kultury łemkowskiej.

Kurator wystawy dr Michał Szymka, który jest Łemkiem, kładzie duży nacisk na tożsamość etniczną Warhola, którego inspiracją mogła być matka, Julia Warhola, tworząca małe rzeźby z puszek po zupie.

Ekspozycja, podzielona na części: „Pamięć. Wędrujące korzenie”, „Tożsamość. Echo Karpat” oraz „Transpop. Dziedzictwo w transformacji”, zestawia popkulturę z sacrum, czego przykładem jest sąsiedztwo wizerunku Marilyn Monroe i XVI-wiecznej ikony św. Mikołaja. Głos młodego pokolenia reprezentuje m.in. Dawid Zdobylak, mierzący się z traumą generacyjną, W czwartej Sali natomiast znajduje się monumentalna praca Doroty Nieznalskiej „Przemoc i pamięć”, w której w symboliczną formę ikonostasu artystka wkomponowała archiwalne materiały z niemieckich badań antropologiczno-etnograficznych prowadzonych w czasie II wojny światowej na okupowanych terenach południowo-wschodniej Polski.

Wiele mówiącym tłem dla prezentowanych obiektów są doświadczenia przymusowych migracji, akcji „Wisła” oraz obozu w Talerhofie, które powracają w twórczości jako znaki trwania wspólnoty. Przedmioty codziennego użytku z łemkowskich domów stają się tu żywymi świadkami historii, nadając nowy sens słynnym słowom Warhola „I’m from nowhere” w kontekście tożsamości ponad granicami.

Wystawa czasowa „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich” będzie dostępna dla zwiedzających od 17 stycznia do 30 czerwca 2026 roku.