Wystawa „Młodopolska Grupa Pięciu. Zapomniani buntownicy" w MNK
W Muzeum Narodowym w Krakowie otwarto właśnie wystawę, która przywraca pamięć o niemal całkowicie zapomnianej formacji artystycznej z początku XX wieku. „Młodopolska Grupa Pięciu. Zapomniani buntownicy" to pierwsza w historii ekspozycja monograficzna poświęcona ugrupowaniu działającemu zaledwie dwa i pół roku – od sierpnia 1905 do lutego 1908. Tworzyli je: Leopold Gottlieb, Witold Wojtkiewicz, Wlastimil Hofman, Mieczysław Jakimowicz i Jan Rembowski – artyści młodzi, niespokojni, głodni zmian.
Wystawa, zorganizowana w 120. rocznicę zawiązania grupy, zwanej także Grupą Norwid, pokazuje twórczość artystów, których połączyła nie tyle formalna deklaracja, co wspólnota doświadczeń i pragnienie poszukiwania nowych form wyrazu. Ich prace, często wcześniej niepokazywane, stanowią artystyczny manifest bez słów. Bunt przeciwko dominującej wówczas estetyce impresjonistycznej, secesyjnej i patriotyczno-edukacyjnej.
Grupa Pięciu wyrosła z krakowskiego środowiska Akademii Sztuk Pięknych, ale szybko wykroczyła poza jego granice. Młodzi twórcy fascynowali się symbolizmem, ekspresjonizmem i sztuką francuską, niemiecką czy belgijską. Inspirowali się m.in. Wyspiańskim, Weissem, Malczewskim, ale ich nie kopiowali. Szukali własnych języków i tematów. Ich dzieła są emocjonalne, introspektywne, często mroczne – dalekie od narodowych mitów i dydaktyki. Sprzeciwiali się celowości sztuki, odrzucali nakładane na nią funkcje moralizatorskie, patriotyczne czy społeczne, wpisując się w szerszy europejski nurt myślenia o sztuce jako ekspresji jednostki.
Ekspozycja została podzielona na dwie części. Pierwsza to pięć indywidualnych prezentacji – autoportrety i wizerunki założycieli. Drugą stanowi siedem tematycznych sekcji, ukazujących wybrane wątki twórczości członków grupy. W centralnym punkcie znajduje się wystawa w wystawie, poświęcona Witoldowi Wojtkiewiczowi, uznanemu za fenomen formacji oraz Norwidowi, którego twórczość inspirowała buntowników.
Pokaz obejmuje dzieła powstałe od około 1900 roku do lat pierwszej wojny światowej, co pozwala uchwycić zarówno krótki okres wspólnej działalności, jak i indywidualne trajektorie artystyczne po jej zakończeniu. Dopełnieniem są prace artystów związanych z grupą czasowo – m.in. Tymona Niesiołowskiego, Henryka Hochmana i Bronisławy Rychter-Janowskiej oraz dzieła mistrzów Odilona Redona, Xawerego Dunikowskiego i Olgi Boznańskiej.
Jednym z najważniejszych wydarzeń towarzyszących wystawie jest powrót do Krakowa obrazu Zielone Świątki na Bielanach pod Krakowem autorstwa Witolda Wojtkiewicza. Przez dekady dzieło uchodziło za zaginione, aż w 1988 roku odnaleziono je w zbiorach Detroit Institute of Arts. Teraz, po 120 latach, zostanie ponownie pokazane w miejscu, gdzie powstało.
Wystawa „Młodopolska Grupa Pięciu. Zapomniani buntownicy" to przegląd zapomnianego rozdziału w historii polskiej sztuki i głos w dyskusji o tym, kto i dlaczego trafia do kanonu. Ekspozycja przywraca pamięć o artystach, których ówczesny bunt i oryginalność stawiają ich w jednym szeregu z najbardziej wyrazistymi postaciami Młodej Polski – choć dotąd pozostawali na marginesie. Kuratorką wystawy jest Irena Buchenfeld.
Więcej:
