Wystawa polskiej artystki w Atenach. Aleksandra Waliszewska w Benaki Museum
Już 3 czerwca w Muzeum Kultury Greckiej Benaki w Atenach otworzy się jedna z ciekawszych wystaw tego sezonu. Ekspozycja „Aleksandra Waliszewska: Irruption of Antiquity" zapowiada się jako frapujące zderzenie współczesnego, mrocznego malarstwa z fundamentami europejskiej cywilizacji. Wystawę zobaczymy do 27 września.
Wystawa, aranżowana na dwóch piętrach ateńskiego muzeum, połączy szesnaście obrazów Aleksandry Waliszewskiej z historycznymi artefaktami ze zbiorów Benaki. Dzieła polskiej artystki zostaną zestawione z obiektami reprezentującymi grecki neolit, antyk, okres bizantyjski oraz erę nowożytną.
Projekt stanowi swego rodzaju hołd dla Grecji jako kolebki sztuki figuratywnej i narracyjnej. Jednocześnie badacze zaangażowani w wystawę stawiają pytanie o trwałość dawnych kodów wizualnych we współczesnej wyobraźni. Intensywne płótna Waliszewskiej manifestują tu tytułowe wtargnięcie – nagły powrót antycznych tropów do dzisiejszej rzeczywistości.
Teoretycznym fundamentem wystawy jest koncepcja zaczerpnięta z jednej z najważniejszych części niedokończonego Atlasu Mnemosyne (1928-1929) autorstwa Aby’ego Warburga. Niemiecki historyk sztuki dążył w nim do wizualnego skatalogowania zbiorowej pamięci kulturowej poprzez tropienie powracających na przestrzeni wieków motywów.
Odzwierciedlając to transhistoryczne podejście, kuratorka Alison M. Gingeras pokazuje, że w uniwersum Waliszewskiej starożytni bogowie, mity, symbole i figury religijne nie funkcjonują jako martwe eksponaty czy relikty odległej przeszłości. Objawiają się raczej jako niestabilne, niepokojące i wciąż żywe siły, które nieustannie współkształtują naszą współczesną świadomość wizualną. Dziedzictwo antyczne nie jest ukazywane tu jako nienaruszony pomnik, a jako żywy rezerwuar afektów, które odmawiają zamknięcia w ramach chronologii.
Aleksandra Waliszewska, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, cieszy się dziś statusem jednej z najbardziej wyrazistych postaci polskiej sceny artystycznej. Jej twórczość, przesiąknięta głęboką erudycją z zakresu historii sztuki, stawia ją na miejscu współczesnej spadkobierczyni tradycji symbolizmu z przełomu XIX i XX wieku.
W swoich często alegorycznych pracach artystka bezkompromisowo analizuje kondycję ludzką, dotykając pierwotnych tematów – lęku, pożądania, egzystencjalnego niepokoju oraz śmierci. Co istotne, uniwersalny wymiar jej malarstwa pozostaje silnie osadzony w polskiej kulturze wizualnej. W kompozycjach Waliszewskiej regularnie pojawiają się zakodowane odniesienia do rodzimej mitologii, a także specyficznych pejzaży – postindustrialnych krajobrazów Śląska, pierwotnych puszcz czy bagien.