Niewidzialny design? Wystawa w Krakowie o japońskim projektowaniu codzienności
W krakowskim Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha można od dziś zobaczyć wyjątkową wystawę „Japanese Design Today 100” – swoistą opowieść o tym, jak projektowanie przenika codzienne życie, często w sposób, którego nawet nie zauważamy lub nie jesteśmy go świadomi.
Autor: MG
Zdjęcia: Materiały prasowe Japanese Design Today 100, fot. Światosław Lenartowicz
Kuratorami wystawy są Japończycy – Hiroshi Kashiwagi, Masafumi Fukagawa, Taku Satoh i Yuko Hashimoto – natomiast za jej krakowską odsłonę odpowiada Anna Zabdyrska. Zabdyrska opakowała wielowarstwową narrację o projektowaniu codzienności w intensywne, kolorowe barwy i przyjazne komunikaty. Cała ekspozycja została podzielona na 13 tematycznych modułów, rozmieszczonych na dwóch piętrach budynku Galerii Europa – Daleki Wschód, które prowadzą widzów przez różne obszary japońskiego designu.
Zaprezentowano około stu przykładów współczesnego wzornictwa: od przedmiotów codziennego użytku po zaawansowane rozwiązania technologiczne wpływające na bezpieczeństwo i jakość życia. Kuratorzy poprzez prezentowane obiekty chcą pokazać, że japoński design nie opiera się wyłącznie na estetyce, ale przede wszystkim na funkcjonalności, precyzji i wyjątkowo uważnym obserwowaniu codziennych potrzeb, a także otwartości na interpretację użytkownika.
Jednym z przykładów jest ryżowar – urządzenie, które w Japonii ma znacznie większe znaczenie niż piekarnik i od dekad pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych elementów japońskich kuchni. Do dziś obecny jest w większości domów. Ryż stanowi tam podstawę codziennych posiłków, a jego przygotowanie musi być powtarzalne, wygodne i niezawodne. Choć sam sprzęt może wydawać się prosty, kryje się w nim dopracowany technologicznie system, którego celem jest osiągnięcie perfekcyjnego efektu za każdym razem.
Popularyzacja ryżowaru wiązała się również ze zmianami społecznymi i modernizacją codzienności. Urządzenie miało ułatwiać obowiązki domowe, skracać czas spędzany w kuchni i wpisywało się w zmieniające się postrzeganie roli kobiet w japońskim społeczeństwie. To swoiste przypomnienie, że historia designu bardzo często jest jednocześnie historią przemian społecznych.
Butelka do sosu sojowego również może wydawać się zwykłym, codziennym przedmiotem. Tymczasem jej charakterystyczny dzióbek powstawał przez lata testów i drobnych korekt, a obecny projekt od dekad pozostaje niemal niezmieniony – nie kapie, nie brudzi i idealnie dozuje.
Wystawa zwraca uwagę także na projekty, których na co dzień właściwie nie widać. Przykładem jest system μ-Solator, chroniący cenne obiekty przed skutkami trzęsień ziemi. Na co dzień pozostaje niewidoczny i aktywuje się tylko wtedy, gdy jest potrzebny. Co więcej, selekcja kuratorów wykracza poza tradycyjne rozumienie przedmiotu. Obok materialnych obiektów, takich jak pałeczki do ryżu, mebli czy zegarków słynnych projektantów, pojawiają się również systemy, usługi i rozwiązania technologiczne związane m.in. z bezpieczeństwem, nauką czy medycyną.
Osobny modul poświęcono kulturze podróżowania, która w Japonii bardzo często sama w sobie staje się doświadczeniem, a podróż pociągiem czy statkiem nie jest wyłącznie sposobem przemieszczania się między lokalizacjami. Drugim ważnym elementem tej opowieści jest jedzenie. Ekiben to posiłki sprzedawane na japońskich dworcach i w pociągach. Każdy zestaw nawiązuje do lokalnej tradycji i sezonowości regionu, z którego pochodzi. Dla wielu podróżnych są one równie ważną częścią wyjazdu jak sam cel podróży.
Wystawę „Japanese Design Today 100” można oglądać do 30 sierpnia 2026 roku.
Więcej:
