Biennale Sztuki w Wenecji otwarte. Co poza polskim pawilonem warto zobaczyć?
61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki La Biennale di Venezia, która otwiera się 9 maja 2026 w Giardini i Arsenale, nosi tytuł In Minor Keys i realizuje projekt Koyo Kouoh - pierwszej Afrykanki w roli kuratorki głównej ekspozycji.
Autor: IM
Zdjęcia: Materiały prasowe
Kouoh, dyrektorka i główna kuratorka Zeitz Museum of Contemporary Art Africa w Kapsztadzie, zmarła 10 maja 2025 roku w wieku 57 lat, kilka dni przed planowanym ogłoszeniem tematu Biennale. Jej mąż, Philippe Mall, poinformował The New York Times, że powodem była diagnoza raka postawiona niedługo przed śmiercią. La Biennale di Venezia zdecydowało się zrealizować wystawę według jej wizji, zachowując projekt dokładnie w takiej formie, w jakiej go opracowała.
W stronę cichych tonów
In Minor Keys to sekwencje podróży, które zwracają się ku sferze doznań i afektów, zapraszając do zachwytu, medytacji, marzeń, refleksji i wspólnoty w przestrzeniach, gdzie czas nie jest własnością korporacji ani nie podlega wymogom nieustannie przyspieszonej produktywności. Kouoh, inspirowana myślą Édouarda Glissanta, Toni Morrison i Patricka Chamoiseau, postawiła na uważne słuchanie, które wywołuje i karmi emocje - szept zamiast orkiestrowego pompowania, niskie częstotliwości zamiast marszów.
Wystawa odchodzi od encyklopedycznego impulsu, tworząc przestrzeń na odpoczynek, kontemplację i głębokie wsłuchanie się. Wielozmysłowe instalacje wzbudzają odprężenie i zachwyt, zapraszając do zwolnienia i poddania się doświadczeniu poprzez oazy przypominające pracownie, dziedzińce i przestrzenie edukacyjne.
Wystawa główna gromadzi 110 zaproszonych podmiotów - indywidualnych artystów, duety, kolektywy i organizacje artystyczne z wielu regionów świata, od Salvadoru, przez Dakar i San Juan, po Bejrut, Paryż i Nashville. Kouoh dobierała uczestników z uwagą na rezonanse, powinowactwa i możliwe zbieżności między praktykami, nawet jeśli były od siebie odległe geograficznie.
Wystawa rozwija relacyjną geografię spotkań artystki z twórcami na przestrzeni jej życia. Wśród zaproszonych znajdują się między innymi Laurie Anderson, Kader Attia, Nick Cave, Torkwase Dyson, Wangechi Mutu, Alfredo Jaar, Walid Raad, Cauleen Smith oraz Issa Samb - kluczowa postać dla Kouoh, jedna z dwóch gwiazd przewodnich wystawy. W Applied Arts Pavilion, specjalnym projekcie La Biennale di Venezia i Victoria and Albert Museum, prezentuje się Gala Porras-Kim.
Pawilony narodowe
Poza główną wystawą Biennale 2026 obejmuje 100 pawilonów narodowych - 29 w historycznych pawilonach w Giardini, 25 w Arsenale i 46 w centrum Wenecji. Siedem krajów uczestniczy po raz pierwszy: Gwinea, Gwinea Równikowa, Nauru, Katar, Sierra Leone, Somalia i Wietnam, a Salwador ma własny pawilon po raz pierwszy.
Brytyjski pawilon powierzono Lubainie Himid, drugiej czarnej artystce w tej roli po Soni Boyce, zdobywczyni Złotego Lwa w 2022 roku. Wystawa Predicting History: Testing Translation bada, czym jest przynależność i jak stworzyć dom w miejscu daleko od korzeni, w dużych, surrealistycznych i odważnie kolorowych malowidłach.
Francję reprezentuje Yto Barrada z projektem Comme Saturne kuratorowanym przez Myriam Ben Salah, nawiązującym do renesansowego przekonania, że artyści rodzą się pod Saturnem - planetą melancholii, wycofania i powolnej myśli.
Wystawy towarzyszące w mieście
Oprócz oficjalnej ekspozycji w Wenecji odbywa się 31 wydarzeń kolateralnych dopuszczonych przez kuratorkę i organizowanych przez instytucje non-profit, oferujących szerokie spektrum głosów.
W Basilica di San Giorgio Maggiore Barry Ball prezentuje The Shape of Time, obejmującą 23 prace z marmuru i metalu - współczesne spojrzenie na historyczne i religijne motywy w rzeźbie.
W Palazzo Loredan Sanya Kantarovsky łączy malarstwo i ceramikę z rzeźbą stworzoną we współpracy ze studiem szkła z Murano w wystawie Basic Failure, eksplorując wrażliwość poprzez charakterystyczny, figuratywny styl z ciemnym i ironicznym humorem.
Fondazione Prada w Ca' Corner della Regina zestawia Arthura Jafę i Richarda Prince'a w wystawie Helter Skelter kuratorowanej przez Nancy Spector, która traktuje obu artystów jako łupieżców obrazów, zanurzających się w zbiornikach kultury wizualnej bez pytania o zgodę.
Magazzini del Sale Nalini Malani tworzy wielkoformatową, wielomedialną instalację Of Woman Born - 67 animacji i pejzaży dźwiękowych przepisujących mit Orestesa jako współczesną refleksję nad kulturą odpowiedzialności i patriarchalną przemocą wobec kobiet.
Wystawa potrwa do 22 listopada 2026 roku, dając czas na wielokrotne powroty do weneckich sal i pałaców. Koyo Kouoh projektowała tę edycję jako przestrzeń, w której czas może zwolnić, a widzowie oddychać w rytmie innym niż narzucony przez rynek i instytucje. Ta intencja pozostaje w każdym z kuratorowanych przez nią pomieszczeń, nawet jeśli sama nie doczekała otwarcia.
Zobacz też:
