Kiedyś Afryka nie była tak daleko. Wkrótce nowa wystawa w MSN
Jak wyglądały relacje Polski z Afryką w czasach PRL-u? Co zostało z opowieści o solidarności, dekolonizacji i spotkaniach, które przez lata pozostawały na marginesie pamięci? Na te pytania spróbuje odpowiedzieć wystawa „Drogi Czarnych wkraczają w Biały Ląd”, otwierająca się 26 czerwca w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
Autor: MG
Zdjęcia: Materiały prasowe
Zdjęcie główne: Ewa Kuryluk, „Ikowie – to my", 1975, farba akrylowa i kolaż na płótnie, dzięki uprzejmości artystki i Muzeum Narodowego w Warszawie, fot. Piotr Ligier
Ekspozycja skupia się na latach 1945–1989, okresie, gdy Polska należała do bloku wschodniego, a na kontynencie afrykańskim przyspieszały procesy dekolonizacyjne i ruchy niepodległościowe. Po zakończeniu drugiej wojny światowej dążenia niepodległościowe kontynentu afrykańskiego nabrały tempa, a tytułowi Czarni zaczęli wkraczać w polski „Biały Ląd”. To właśnie wtedy, jak wskazuje kuratorka Oliwia Bosomtwe, zaczęły intensyfikować się kontakty między Polską a krajami Afryki Subsaharyjskiej.
Wystawa przyjrzy się relacjom, które po transformacji zostały w dużej mierze zepchnięte na margines. Pokaże także, jak wpływały one na wyobraźnię społeczną, język sztuki i sposoby przedstawiania Afryki w polskiej kulturze.
Nie będzie to opowieść jednowymiarowa. Na wystawie fakty, fantazje i wyobrażenia układają się w pełną kontrastów opowieść o ucieczce z centralnie planowanej rzeczywistości, której ramy polityczne jednocześnie utorowały drogę afrykańskim diasporom w Polsce. Złożoność tych historii, wielokierunkowość i niejednoznaczność być może najlepiej określa metafora „rozwibrowania” – wspomina kuratorka.
Publiczność będzie mogła zobaczyć prace artystek i artystów z Polski, Nigerii oraz absolwentów polskich uczelni artystycznych, pochodzących między innymi z Etiopii, Sudanu i Kenii. Zaprezentowane zostaną dzieła polskich artystów, którzy na różne sposoby nawiązywali do form wywodzących się z kultur Afryki Subsaharyjskiej. Wśród prac twórców afrykańskich będzie z jednej strony maska z kultury Nago, a z drugiej – dzieła Jimoha B. Akolo i Bruce’a Onobrakpei, najważniejszych twórców nigeryjskiego modernizmu. Ekspozycja przypomina również historię afrykańskich studentów w Polsce – w okresie PRL-u kształciło się ich około trzech tysięcy.
Jednym z najbardziej monumentalnych przykładów działalności polskich twórców w regionie Afryki Zachodniej było postawienie pomnika Kwame Nkrumaha – pierwszego prezydenta Ghany – zaprojektowanego przez rzeźbiarkę Alinę Ślesińską i zniszczonego w 1966 roku. Rekonstrukcja ogromnego miecza z głową Nkrumaha będzie częścią instalacji prezentowanej na wystawie.
Wystawa „Drogi Czarnych wkraczają w Biały Ląd” będzie prezentowana od 26.06.2026 do 10.01.2027.
