Nowa instalacja w Zachęcie to pradawna puszcza pełna duchów i algorytmów

Ekspozycja ta poprowadzi widza przez krajobraz pradawnej puszczy, plantacji choinek i pogranicza. Od 17 lipca w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie będzie można oglądać instalację „Żywica* Splot słoneczny” Jury Shusta. To jego pierwsza indywidualna prezentacja w Polsce.

Artysta przygotował wielokanałową instalację z filmów, dźwięku, działań performatywnych i obiektów. Punktem wyjścia było pogranicze polsko-białorusko-litewskie – miejsce, w którym przez wieki współistniały różne tradycje, języki i systemy wierzeń. W swojej twórczości białoruski artysta odwołuje się do badań i przywołuje ślady dawnych wierzeń zachowanych w kulturze ludowej.

Krajobraz Puszczy Białowieskiej jest tu zarazem przestrzenią sacrum, w której drzewa pełnią rolę pośredników między światem ludzi i duchów. Jednocześnie Shust przedstawia las jako miejsce rozwoju technologii: od przemysłowej eksploatacji środowiska po testowanie systemów nadzoru i kontroli.

„Najciekawsze w praktyce Jury Shusta jest przyglądanie się współczesnej technologii i spekulacje na temat przyszłości, która dzieje się na naszych oczach. Artysta pokazuje, że AI stopniowo przejmuje funkcje dawniej przypisywane rytuałom, mitologiom i praktykom duchowym – opowiada świat i nadaje mu sens. Ponadto staje się spełnieniem marzeń o życiu pozacielesnym czy komunikacji międzygatunkowej. Jednocześnie często wykorzystywane jest w celach podporządkowanych zyskom partykularnych grup czy rozwojowi militarnemu. To jest fascynujący paradoks!” – mówi Michalina Sablik, kuratorka wystawy.

Instalacja obejmuje filmy, dźwięk, działania performatywne oraz obiekty wykonane z drewna, korzeni świerków (drzewo to zajmuje szczególne miejsce w twórczości Shusta z uwagi na swoje symboliczne znaczenie), żywicy i metalu.

„Wystawa nie ma linearnej narracji. Została pomyślana jako przestrzeń, w której każda osoba może poruszać się własnym rytmem, budując indywidualne połączenia między pracami i odnajdując własny sposób ich interpretacji” – zaznacza Jura Shust.

W Zachęcie powróci również kontekst wydarzeń pogranicza, który wybrzmi szczególnie mocno w performansie „Ptaki z ludzkimi głowami”. Przygotowano go z udziałem białoruskich migrantów mieszkających w Polsce i zostanie zaprezentowany podczas wernisażu 16 lipca.

Wystawie będzie towarzyszył także rozbudowany program edukacyjny. Zaplanowano oprowadzania, dyskusje, wieczory poetyckie, spacery botaniczne, warsztaty oraz działania performatywne. „Żywica* Splot słoneczny” będzie można oglądać od 17.07 do 27.09.2026 r.