Trudy dorastania i dialog między pokoleniami. Nowa wystawa w Zachęcie
W warszawskiej Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki od 1 maja będzie można zobaczyć wystawę „Dojrzewanie” – wielogłosową opowieść o wchodzeniu w dorosłość, opowiedzianą z różnych perspektyw i przez różne pokolenia.
Autor: MG
Zdjęcie główne: Aneta Grzeszykowska, z cyklu Daughter, 2025, tusz pigmentowy na papierze bawełnianym, dzięki uprzejmości artystki i galerii Raster
Na wystawie spotykają się prace artystek i artystów młodego oraz średniego pokolenia z realizacjami osób nastoletnich, powstałymi w ramach projektów partycypacyjnych. Instalacje, filmy i obiekty stają się dialogiem między pokoleniami, a w jego centrum znajdują się emocje i doświadczenia, które wielu osobom nie są obce: wstyd, kruchość, poczucie zagubienia czy silna potrzeba przynależności.
Twórczynie i twórcy podejmują tematy szczególnie ważne dla współczesnych młodych ludzi. Pojawia się presja mediów społecznościowych i związane z nią trudności w akceptacji własnego ciała, poszukiwanie tożsamości seksualnej, a także lęk przed oceną i odrzuceniem. Obok tego wybrzmiewają wątki samotności, wycofania i wykluczenia, zestawione z potrzebą bycia częścią wspólnoty.
Kuratorki – Katarzyna Kołodziej-Podsiadło i Joanna Kordjak – zwracają uwagę, że dzisiejsze dorastanie odbywa się w wyjątkowo wymagających warunkach. Pandemia, wojna tocząca się w pobliżu oraz kryzys klimatyczny wpływają na poczucie bezpieczeństwa młodych ludzi i ich wyobrażenie o przyszłości. Do tego dochodzą doświadczenia przemocy – psychicznej, rówieśniczej i systemowej – które mają realny wpływ na kondycję psychiczną nastolatków.
„Nie ma wątpliwości, że młodzi dziś (obecni uczniowie szkół średnich zaliczani do pokolenia Z), wchodząc w okres dojrzewania, muszą mierzyć się z wieloma problemami i wyzwaniami, które starszym pokoleniom były zupełnie nieznane” – podkreślają kuratorki.
Ekspozycję zaprojektowano jako przestrzeń eksperymentu. Obok instalacji i filmów pojawią się działania performatywne, elementy teatralne i prace wykorzystujące nowe technologie. Odbędą się też spotkania i warsztaty, które mają rozwijać poruszane tematy i wspierać komunikację między różnymi grupami wiekowymi.
Ważną rolę odgrywają konkretne głosy artystyczne – różnorodne, często bardzo osobiste, a przy tym osadzone w szerszym kontekście doświadczeń dorastania. Gisèle Vienne przygląda się momentowi zawieszenia między dzieciństwem a dorosłością. Jej hiperrealistyczna rzeźba nastolatki nie daje się jednoznacznie odczytać. W tej pracy artystka pokazuje, jak w proces dorastania wpisane są mechanizmy kontroli i przemocy, a także jak łatwo młodym osobom odbiera się sprawczość.
Kolektyw fantastic little splash pracuje bezpośrednio z młodzieżą i stawia na działania warsztatowe. Interesuje ich świat cyfrowy – jego ograniczenia, ale też możliwości. Z jednej strony zwracają uwagę na presję i schematy narzucane przez media społecznościowe, z drugiej próbują tworzyć alternatywne sposoby komunikacji i ekspresji.
Aneta Grzeszykowska w cyklu „Córka” wraca do własnego doświadczenia dorastania. Odtwarzając swój wizerunek z przeszłości, zestawia go z teraźniejszością i relacją z własnym dzieckiem. Ania Nowak buduje swoją pracę w dialogu międzypokoleniowym. Skupia się na cielesności, intymności i wzajemnym uczeniu się.
Magda Szpecht podejmuje temat dorastania w świecie całkowicie przenikniętym przez technologie. W pracy zaprojektowanej jako realistyczna symulacja farmy botów, artystka podejmuje wątek zarządzania emocjami młodzieży – złością i frustracją – oraz ich politycznego wykorzystania.
Marta Romankiv i Weronika Zalewska, pracując z grupą nastolatków, przyglądają się systemowi edukacji i jego ograniczeniom z perspektywy osób, które doświadczają go na co dzień. Z kolei Dasha Chechushkova prezentuje prace młodych osób z kolektywu fra fra fra, skupione wokół dorastania w cieniu wojny, niepewności i kryzysów psychicznych.
Wystawa „Dojrzewanie” będzie dostępna od 1 maja do 20 września 2026 r.
Więcej:
