50 lat temu Ulay ukradł stąd obraz. Duża wystawa o artyście w Berlinie

Pięćdziesiąt lat temu, 12 grudnia 1976 roku, Ulay „ukradł” z berlińskiej galerii Neue Nationalgalerie obraz „The Poor Poet” autorstwa Carla Spitzwega i samochodem przewiózł go do domu rodziny migrantów w Kreuzbergu. W 2026 roku galeria powraca do tej przełomowej wówczas interwencji i zapowiada wystawę „Ulay, Ulay & Abramović”. Otwarcie zaplanowano na 28 listopada.

Ulay, a tak naprawdę Frank Uwe Laysiepen, urodził się w 1943 roku w Solingen. Najpierw kształcił się jako inżynier mechanik, później studiował fotografię w Kölner Werkschulen, aż w 1968 roku przeniósł się do Amsterdamu. Tam zaczął pracować z Polaroidem. Rozwijał własny język artystyczny, skupiając się między innymi na tożsamości, płci i przemianie.

Ulay, S’HE, auto-Polaroid, 1973–1974. © Ulay. Dzięki uprzejmości Leny Pislak, kolekcja prywatna, VG Bild-Kunst, Bonn 2026

Na wystawie w Berlinie będzie można zobaczyć m.in. wczesne prace fotograficzne, w tym serię „S’he” – intymne autoportrety, w których Ulay przygląda się własnej tożsamości i jej przemianom. Pokazane zostanie też „FOTOTOT”, czyli cykl, w którym fotografie stopniowo znikają pod wpływem światła.

Ulay, Irritation – There is a Criminal Touch to Art, 1976, kadry z filmu, Neue Nationalgalerie, Berlin. © Ulay. Dzięki uprzejmości ULAY Foundation, VG Bild-Kunst, Bonn 2026

Najważniejszym punktem pozostaje jednak akcja „Irritation – There is a Criminal Touch to Art” sprzed 50 lat. Co ważne, na ekspozycji znajdzie się również obraz „The Poor Poet”, wypożyczony z Grohmann Museum w Milwaukee.

Nie pominięto też wyjątkowej współpracy Ulay’a i Mariny Abramović, zarówno romantycznej, jak i artystycznej, która trwała dwanaście lat – od 1976 do 1988 roku. Przyniosła im obojgu międzynarodowe uznanie. Wspólnie występowali podczas słynnych performansów, a także prezentowali swoje prace na wystawach zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych.

Ulay / Marina Abramović, Rest Energy, performans wideo, 1980, 4 min, ROSC ’80, Dublin. © Ulay / Marina Abramović, dzięki uprzejmości Marina Abramović Archives, VG Bild-Kunst, Bonn 2026

Jednak całość celowo została podzielona na dwie części. Najpierw widz spotka się z niezależną twórczością Ulay’a, a dopiero później przejdzie do prac powstałych z Abramović. Dzięki temu wystawa nie sprowadza Ulay’a wyłącznie do jego głośnego związku z artystką.

Pokazane zostaną fotografie, filmy, rzeźby, rysunki, szkice i listy. Ważną częścią ekspozycji będzie również „Imponderabilia” z 1977 roku. W oryginalnej wersji tego performansu Ulay i Abramović stali nago naprzeciwko siebie w wąskim wejściu, a osoby odwiedzające musiały przechodzić pomiędzy nimi. W Neue Nationalgalerie performans ten będzie prezentowany codziennie od 15:00 do 16:30.

Wystawa „Ulay, Ulay & Abramović” będzie otwarta od 28 listopada 2026 r. do 2 maja 2027 r.