Największa dotąd retrospektywa Vally Wieselthier – artystki, która zrewolucjonizowała ceramikę
„Powiedzcie tym ludziom, kim jestem!” – te słowa Vally Wieselthier stały się punktem wyjścia dla pierwszej tak obszernej retrospektywy poświęconej jednej z najciekawszych postaci austriackiej sztuki XX wieku. Wystawa VALLY WIESELTHIER: Ceramic Sculptor, prezentowana w wiedeńskim MAK, przypomina twórczość artystki, która wyprzedzała swoje czasy i nieustannie przekraczała granice.
Autor: MG
Zdjęcie główne: Vally Wieselthier, projekt ekspozytora rękawiczek, Nowy Jork, ok. 1930, ołówek i gwasz na papierze, © MAK
Na ekspozycji pokazano około 160 obiektów: od ceramiki i rzeźb po rysunki, projekty tkanin, ilustracje i materiały archiwalne. Wiele z nich pochodzi z rodzinnego archiwum artystki w Stanach Zjednoczonych i nigdy wcześniej nie było prezentowanych publicznie. Wystawa pozwala prześledzić zarówno europejski etap kariery Wieselthier, jak i jej późniejszą działalność w USA.
Wieselthier była uczennicą Josefa Hoffmanna i Michaela Powolnego w Wiedeńskiej Szkole Sztuki i Rzemiosła. Uznawana jest za najwybitniejszą przedstawicielkę ceramiki Wiener Werkstätte, której charakter w dużej mierze kształtowały kobiety artystki. Od 1927 roku kierowała pracownią produkcyjną spółdzielni i to wtedy rozwinęła nową formę ceramicznej rzeźby o niespotykanej wcześniej ekspresji.
Choć dziś kojarzona jest przede wszystkim z ceramiką, jej działalność była znacznie szersza. Projektowała tkaniny, biżuterię, dekoracje szklane, plakaty i reklamy, współtworzyła aranżacje wnętrz oraz wykonywała malowidła ścienne. Sama uważała się jednak przede wszystkim za rzeźbiarkę. Tworzyła monumentalne piece kaflowe, fontanny, fryzy i ceramiczne figury, które zrywały z tradycyjnym pojmowaniem ceramiki użytkowej.
Jednym z najważniejszych dzieł prezentowanych na wystawie jest ceramiczna figura Flora z 1928 roku. Klęcząca kobieca postać pokryta ornamentem kwiatowym stała się symbolem nowego modelu kobiecości okresu międzywojennego – niezależnej, świadomej siebie i nowoczesnej. Jak podkreślają kuratorzy, Wieselthier często nadawała swoim figurom własne cechy i traktowała je jako formę autoportretu.
Szybko zdobyła rozpoznawalność także poza Austrią. Przełomowym momentem była paryska wystawa sztuki dekoracyjnej w 1925 roku – jej prace pokazano w pawilonie zaprojektowanym przez Hoffmanna. Kilka lat później wyjechała do Nowego Jorku na Międzynarodową Wystawę Sztuki Ceramicznej w Metropolitan Museum of Art i zdecydowała się zostać w Stanach Zjednoczonych.
W USA współpracowała z architektami i przemysłem, projektowała dekoracje oraz uczyła. Pracowała jako ceramiczka, ilustratorka, projektantka mody i dekoratorka witryn sklepowych. Słynną historią z jej życiorysu stała się sytuacja z Louisiana State University – została zwolniona z pracy dydaktycznej. Oficjalnie powodem miało być noszenie krótkich spodni i wprowadzanie psa do stołówki, faktycznie jednak chodziło o jej niekonwencjonalny styl pracy i zachowanie odbiegające od obowiązujących norm.
Po śmierci Wieselthier w 1945 roku „New York Times” nazwał ją jedną z liderek nowoczesnej sztuki ceramicznej.
Wystawę VALLY WIESELTHIER: Ceramic Sculptor można oglądać do 10 stycznia 2027 r.
