Ceramika, onyks i las. Modernistyczny sen bez retuszu
W cieniu stuletnich drzew w Pedralbes brutalistyczna struktura Josep’a Lluísa Serta zyskuje nowe życie - bez retuszu, za to z uważnym podkreśleniem każdego oryginalnego detalu.
Renowacja mieszkania EA38 to ingerencja we wnętrze dwupoziomowego apartamentu na parterze kompleksu Les Escales Park w Barcelonie, zaprojektowanego przez Josep’a Lluísa Serta. Projekt powstał w roku jubileuszu - 50-lecia przyznania Les Escales Park nagrody FAD Architecture Prize w 1974 roku, co naturalnie kieruje uwagę w stronę dziedzictwa modernizmu i jego współczesnego odczytania.
Sam zespół opiera się na repetycji jednostki składającej się z dwóch mieszkań typu duplex, inspirowanej prototypem Immeubles-Villa Le Corbusiera, z dwiema ślepymi ścianami bocznymi w każdej jednostce. Strefy dzienne ulokowano od strony południowej, a strefy serwisowe od północy, co jasno porządkuje logikę życia w budynku. Brutalistyczny charakter konstrukcji - filary z betonu i sklepienia z płyt żebrowych - łagodzą elementy lokalnej tradycji: okiennice typu mallorquín, szkliwione płytki z La Bisbal w odcieniach zieleni i ochry oraz białe okładziny kamienne, które kontrastują z monolityczną bryłą.
Główną strategią było przemyślenie sposobu użytkowania przestrzeni przy zachowaniu proporcji pierwotnego projektu, ale z uwzględnieniem współczesnych potrzeb mieszkańców. Wnętrze i zewnętrze potraktowano jako wspólny organizm, w którym celem stało się odzyskanie i wzmocnienie oryginalnych elementów konstrukcyjnych i wykończeniowych, ukrytych lub utraconych w wyniku wcześniejszych remontów. Projekt kładzie nacisk na czytelność struktury - na to, co stanowiło o tożsamości mieszkania od początku. Jednocześnie do tej struktury wprowadzono nowe szlachetne materiały i przemyślaną paletę barw, tak aby współczesna warstwa nie maskowała, lecz wydobywała formy stworzone przez Serta.
Na parterze wykorzystano położenie apartamentu - odsuniętego od ulicy i otoczonego starodrzewem - aby stworzyć mocne, fizyczne i wizualne połączenie pomiędzy dwiema elewacjami. Zlikwidowano ściany działowe, tworząc jeden duży, płynący plan, który łączy kuchnię, jadalnię i dwie strefy dzienne, zorganizowane wokół centralnego trzonu. Jedynie przestrzenie serwisowe - kuchnia, pralnia i łazienka - pozostały wydzielone, co pozwoliło zachować klarowność układu bez nadmiaru podziałów.
Wejście prowadzi do obszernego holu, gdzie „dywan” z trawertynu, oprawiony w dębową podłogę, buduje pierwsze napięcie materiałowe. W jego centrum stoi klatka schodowa potraktowana jak rzeźba - obłożona czerwonym mikrocementem, nawiązującym do ścian głównego holu budynku Serta, z litografią Joana Miró, która dopełnia tę przestrzeń swoim artystycznym i kolorystycznym światem.
Na piętrze zachowano liczbę pomieszczeń, dostosowując ich funkcje do potrzeb nowych właścicieli i przywracając oryginalnym elementom należną im widoczność. Szczególne znaczenie ma podwójnej wysokości przestrzeń, która wolumetrycznie łączy oba poziomy mieszkania.
Aby podkreślić jej pion, wprowadzono płytę z naturalnego onyksu o wysokości 3 metrów, utrzymaną w tonacjach zbliżonych do pierwotnych szkliwionych płytek ceramicznych. Ten element staje się wyrazistą, świetlną płaszczyzną, wzmacniającą wrażenie wysokości i łączącą nową warstwę materiałową z istniejącą kolorystyką.
Taras zewnętrzny rozwija się na dwóch poziomach, z pierwszą strefą o podwójnej wysokości, w której przywrócono wszystkie ceramiczne okładziny. Z niej wychodzi się na odkryty taras, zaprojektowany tak, by stapiał się z otaczającym lasem. Posadzka z płyt ceramicznych, metalowa pergola z drewnianymi lamelami porośniętymi roślinnością oraz starannie dobrane gatunki śródziemnomorskie budują spójną, ogrodową scenę.
Przestrzeń zewnętrzną wyposażono w kuchnię i różne strefy siedzenia, co pozwala korzystać z tarasu jak z przedłużenia części dziennej mieszkania. Efektem całościowego podejścia jest dom, który odpowiada na funkcjonalne potrzeby właścicieli, a jednocześnie z dumą odsłania swoją strukturę i tradycyjne elementy, wzbogacone o nowe materiały i przemyślaną kolorystykę.
